घागरा घालून अकोंकागुआ चढणाऱ्या स्वयंपाकिणी

गोष्ट

वर्षानुवर्षं बोलिव्हियातल्या आयमारा महिलांचा एक गट अँडीज पर्वतांत उंचावर काम करत होता, बर्फाजवळ, पण कधीच शिखरावर नाही.

त्या डोंगरातल्या छावण्यांमध्ये गिर्यारोहकांसाठी स्वयंपाक करत किंवा कमी उंचीवर सामान वाहत. शिखरांकडे जाणाऱ्या पर्यटकांना पाहता पाहता, 2015 च्या सुमारास त्यांच्यापैकी काहींनी एक साधा प्रश्न विचारला: आपण का नाही?

त्यांच्यासाठी नसलेला एक खेळ

त्या ला पाझजवळच्या एल आल्तो या उंचावरच्या शहरात राहतात. गिर्यारोहण हा बराच काळ परदेशी पर्यटकांचा खेळ होता. साहित्य, गाइड आणि उद्यानाच्या शुल्कासाठी शेकडो डॉलर लागू शकतात, जे दक्षिण अमेरिकेतल्या सगळ्यात गरीब देशांपैकी एका देशात आवाक्याबाहेर आहे.

तरीही सुमारे डझनभर महिलांनी सुरुवात केली, 6,088 मीटर उंच हुआयना पोतोसीपासून. त्यांचं बहुतेक साहित्य भाड्याचं होतं आणि कधी कधी खराबही. एक संस्थापक, लिता गोन्झालेस, यांनी 2025 मध्ये युनेस्कोला सांगितलं की त्या मोटरसायकलची हेल्मेट्स घालून वर गेल्या आणि तरीही चढल्या.

घागरा

त्या पोयेरा घालून चढल्या, हा जाड, अनेक थरांचा घागरा एल आल्तो आणि ला पाझमधल्या अनेक महिला घालतात. चोलिता हा शब्द बराच काळ अपमान म्हणून वापरला जायचा, आणि त्यांच्यासारख्या महिलांनी वर्षानुवर्षं भेदभाव सोसला.

तेव्हा 30 वर्षांच्या असलेल्या आना लिया गोन्झालेस यांच्यासाठी हा घागरा म्हणजे त्यांची आजी, त्यांचं शहर आणि एका लढ्याचं प्रतीक होता.

आम्ही हे सगळं चोलिताचा पोशाख घालून केलं, कारण तो आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे.आना लिया गोन्झालेस, Alpinist मासिकाला, 2019

• 6,088 मीहुआयना पोतोसी, त्यांचं पहिलं शिखर
• 6,962 मीअकोंकागुआ, त्यांचं ध्येय
• 120 किमी/ताबेस कॅम्पवरचा वाऱ्याचा वेग

वारा थांबण्याची वाट

जानेवारी 2019 मध्ये त्यांच्यापैकी पाच जणी अर्जेंटिनातल्या अकोंकागुआला गेल्या, जो अमेरिका खंडांतला सगळ्यात उंच पर्वत आहे: गोन्झालेस, त्यांची आई दोरा मागेन्यो, लिदिया हुआयलास, एलेना किस्पे आणि सेसिलिया युस्को. स्पेनमधल्या चित्रपटकर्त्यांनी एका गाइडचा खर्च उचलला आणि चढाईचं चित्रीकरण केलं.

एका वादळाने त्यांना बेस कॅम्पवर अडवलं. रोज गिर्यारोहक हरलेले आणि हिमदंश झालेले खाली परतत. ताशी 120 किलोमीटरच्या वाऱ्याची सवय नसल्याने गोन्झालेस यांचा धीर सुटू लागला.

म्हणून त्यांनी तेच केलं जे त्यांच्या आजीने शिकवलं होतं. डोंगराच्या आत्म्यांची परवानगी मागण्यासाठी त्यांनी कोकाची पानं आणि दारूचा नैवेद्य जमिनीत पुरला.

मग हवामान उघडलं. Alpinist नुसार गोन्झालेस आणि एलेना किस्पे शिखरावर पोहोचल्या आणि त्यांनी बोलिव्हियाचा झेंडा आणि विफाला उंचावला. बाकीच्या तिघी, गोन्झालेस यांच्या आईसह, शिखराजवळून परत फिरल्या, कारण सुरक्षितपणे पुढे जाण्यासाठी खूप उशीर होत होता.

इतर माध्यमांनी पाचही जणी शिखरावर पोहोचल्याचं सांगितलं आहे, त्यामुळे वर्णनांमध्ये फरक आहे.

गोन्झालेस यांच्या मनात संमिश्र भावना होत्या: “स्वप्न पूर्ण झालं याचा मला आनंद आहे, आणि आम्ही सगळ्या एकत्र तिथे पोहोचलो नाही याचं दुःख आहे.” काही दिवसांनी ला पाझ विमानतळावर लोकांनी टाळ्या वाजवून त्यांचं स्वागत केलं.

Alpinist म्हणतं की तेव्हापासून त्यांच्या फोटोंनी आणखी बोलिव्हियन लोकांना गिर्यारोहण करून पाहण्याची प्रेरणा दिली आहे. त्यांच्यापैकी काही महिला आता एव्हरेस्टचं स्वप्न पाहतात.

केव्हा काय घडलं

1. 2005आयमारा समाजाचे एव्हो मोरालेस बोलिव्हियाचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवडून येतात.
2. 2015महिला हुआयना पोतोसीपासून चढाई सुरू करतात.
3. 2017त्या इलिमानी चढतात.
4. 2018त्या सहामा चढतात.
5. 2019त्या अकोंकागुआला जातात. गोन्झालेस आणि किस्पे शिखरावर पोहोचतात.

ही गोष्ट खास का आहे

डोंगरातल्या छावण्यांमध्ये स्वयंपाकी आणि हमाल फक्त पार्श्वभूमीचा भाग असतात. या महिला त्या पार्श्वभूमीतून बाहेर पडून डोंगरावर चढल्या, आणि ज्या कपड्यांमुळे एकेकाळी लोक त्यांना कमी लेखत, ते न काढता.

ही एक प्रामाणिक गोष्टही आहे. सगळ्याच शिखरावर पोहोचल्या नाहीत, आणि गिर्यारोहक स्वतःच हे सांगतात.

आपण काय शिकू शकतो

स्रोत (इंग्रजीत)

• Alpinist“Cholitas Escaladoras” summit Aconcagua and make history for Indigenous women
• AFARBolivia’s History-Making Indigenous Climbers, in Photos
• UNESCOFrom the Pollera to Aconcagua: The Cholitas Escaladoras Brought Their Story to UNESCO

तथ्य-तपासणी टीप: अनेक मुद्द्यांवर स्रोतांमध्ये मतभेद आहेत. Alpinist म्हणतं की गोन्झालेस आणि किस्पे शिखरावर पोहोचल्या तर तिघी परत फिरल्या; AFAR आणि इतर माध्यमं म्हणतात की पाचही जणी शिखरावर पोहोचल्या. शिखर गाठल्याची तारीख 23 जानेवारी (AFAR) किंवा 24 जानेवारी (Alpinist) सांगितली आहे. गटाचा आकार सुमारे डझनभर किंवा अकरा सांगितला आहे, आणि सुरुवात 2014 किंवा 2015. Alpinist म्हणतं की स्पेनच्या चित्रपटकर्त्यांनी गाइडसह चढाईचा खर्च उचलला; इतर बातम्या बोलिव्हियाच्या एका मंत्रालयाला श्रेय देतात. प्रवासाचे तपशील (वारा, कोकाच्या पानांचा नैवेद्य, फुटबॉल) Alpinist च्या गोन्झालेस यांच्या मुलाखतीतून आहेत. युनेस्को लिता गोन्झालेस यांना संस्थापक म्हणतं; त्या आणि आना लिया गोन्झालेस एकच व्यक्ती आहेत का, याची आम्ही खात्री केलेली नाही. “आमचं मत” असलेल्या ओळी आमचं स्वतःचं विश्लेषण आहे. बाकी सर्व माहिती वरील स्रोतांमधून घेतली आहे.