ચણિયો પહેરીને અકોંકાગુઆ ચઢનારી રસોઇયણો

વાર્તા

વર્ષો સુધી બોલિવિયાની આયમારા મહિલાઓનું એક જૂથ ઍન્ડીઝ પર્વતોમાં ઊંચાઈ પર કામ કરતું રહ્યું, બરફની નજીક, પણ ક્યારેય શિખર પર નહીં.

તેઓ પહાડના કૅમ્પમાં પર્વતારોહકો માટે રસોઈ બનાવતી કે ઓછી ઊંચાઈએ સામાન ઊંચકતી. શિખરો તરફ જતા પ્રવાસીઓને જોતાં જોતાં, 2015ની આસપાસ તેમાંથી કેટલીકે એક સીધો સવાલ પૂછ્યો: આપણે કેમ નહીં?

એક રમત જે તેમના માટે ન હતી

તેઓ લા પાઝની બાજુમાં આવેલા ઊંચા શહેર એલ આલ્તોમાં રહે છે. પર્વતારોહણ લાંબા સમયથી વિદેશી પ્રવાસીઓની રમત હતી. સાધનો, ગાઇડ અને પાર્કની ફીમાં સેંકડો ડૉલર થઈ શકે છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાના સૌથી ગરીબ દેશોમાંના એકમાં પહોંચની બહાર છે.

છતાં લગભગ એક ડઝન મહિલાઓએ શરૂઆત કરી, 6,088 મીટર ઊંચા હુઆયના પોતોસીથી. તેમનાં મોટા ભાગનાં સાધનો ભાડાનાં હતાં અને ક્યારેક ખરાબ પણ. એક સ્થાપક, લિતા ગોન્ઝાલેસે 2025માં યુનેસ્કોને કહ્યું કે તેઓ મોટરસાઇકલનાં હેલ્મેટ પહેરીને ઉપર ગઈ અને છતાં ચઢી.

ચણિયો

તેઓ પોયેરા પહેરીને ચઢી, જે જાડો, ઘણાં પડવાળો ચણિયો છે અને એલ આલ્તો તથા લા પાઝની ઘણી મહિલાઓ પહેરે છે. ચોલિતા શબ્દ લાંબા સમય સુધી અપમાન તરીકે વપરાતો, અને તેમના જેવી મહિલાઓએ વર્ષો સુધી ભેદભાવ સહન કર્યો.

ત્યારે 30 વર્ષનાં આના લિયા ગોન્ઝાલેસ માટે આ ચણિયો તેમનાં દાદી, તેમનું શહેર અને એક સંઘર્ષનું પ્રતીક હતો.

અમે આ બધું ચોલિતાનો પોશાક પહેરીને કર્યું, કારણ કે તે અમારા માટે ગર્વની વાત છે.આના લિયા ગોન્ઝાલેસ, Alpinist સામયિકને, 2019

• 6,088 મીહુઆયના પોતોસી, તેમનું પહેલું શિખર
• 6,962 મીઅકોંકાગુઆ, તેમનું લક્ષ્ય
• 120 કિમી/કબેઝ કૅમ્પ પર પવનની ઝડપ

પવન થંભવાની રાહ

જાન્યુઆરી 2019માં તેમાંથી પાંચ આર્જેન્ટિનાના અકોંકાગુઆ ગઈ, જે અમેરિકા ખંડોનો સૌથી ઊંચો પર્વત છે: ગોન્ઝાલેસ, તેમનાં માતા દોરા માગેન્યો, લિદિયા હુઆયલાસ, એલેના કિસ્પે અને સેસિલિયા યુસ્કો. સ્પેનના ફિલ્મકારોએ એક ગાઇડનો ખર્ચ ઉપાડ્યો અને ચઢાણનું ફિલ્માંકન કર્યું.

એક તોફાને તેમને બેઝ કૅમ્પ પર રોકી દીધી. દરરોજ પર્વતારોહકો હારેલા અને હિમથી દાઝેલા નીચે આવતા. કલાકના 120 કિલોમીટરના પવનની ટેવ ન હોવાથી ગોન્ઝાલેસની હિંમત તૂટવા લાગી.

એટલે તેમણે એ જ કર્યું જે તેમનાં દાદીએ શીખવ્યું હતું. પર્વતના આત્માઓની પરવાનગી માગવા તેમણે કોકાનાં પાંદડાં અને દારૂની ભેટ જમીનમાં દાટી.

પછી હવામાન ખૂલી ગયું. Alpinist મુજબ ગોન્ઝાલેસ અને એલેના કિસ્પે શિખર સુધી પહોંચી અને બોલિવિયાનો ધ્વજ અને વિફાલા ઊંચો કર્યો. બાકીની ત્રણ, ગોન્ઝાલેસનાં માતા સહિત, શિખરની નજીકથી પાછી ફરી, કારણ કે સલામત રીતે આગળ વધવા માટે બહુ મોડું થઈ રહ્યું હતું.

બીજાં માધ્યમોમાં પાંચેય મહિલાઓને શિખર પર જણાવાઈ છે, એટલે વર્ણનોમાં ફરક છે.

ગોન્ઝાલેસના મનમાં મિશ્ર લાગણી હતી: “મને આનંદ છે કે સપનું પૂરું થયું, અને દુઃખ છે કે અમે બધી સાથે ત્યાં ન પહોંચી શક્યા.” થોડા દિવસ પછી લા પાઝ ઍરપોર્ટ પર લોકોએ તેમને તાળીઓથી વધાવી.

Alpinist કહે છે કે ત્યારથી તેમના ફોટાઓએ વધુ બોલિવિયનોને પર્વતારોહણ અજમાવવાની પ્રેરણા આપી છે. તેમાંની કેટલીક મહિલાઓ હવે એવરેસ્ટનું સપનું જુએ છે.

ક્યારે શું થયું

1. 2005આયમારા સમુદાયના એવો મોરાલેસ બોલિવિયાના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટાય છે.
2. 2015મહિલાઓ હુઆયના પોતોસીથી ચઢાણ શરૂ કરે છે.
3. 2017તેઓ ઇલિમાની ચઢે છે.
4. 2018તેઓ સહામા ચઢે છે.
5. 2019તેઓ અકોંકાગુઆ જાય છે. ગોન્ઝાલેસ અને કિસ્પે શિખરે પહોંચે છે.

આ વાર્તા ખાસ કેમ છે

પહાડના કૅમ્પમાં રસોઇયા અને કુલી બસ પૃષ્ઠભૂમિનો ભાગ હોય છે. આ મહિલાઓ એ પૃષ્ઠભૂમિમાંથી બહાર નીકળીને પહાડ પર ચઢી ગઈ, અને જે કપડાંને કારણે એક સમયે લોકો તેમને નીચી નજરે જોતા, તે ઉતાર્યા વિના.

આ એક પ્રામાણિક વાર્તા પણ છે. દરેક જણ શિખર સુધી નથી પહોંચ્યું, અને પર્વતારોહકો પોતે આ વાત કહે છે.

આપણે શું શીખી શકીએ

સ્રોત (અંગ્રેજીમાં)

• Alpinist“Cholitas Escaladoras” summit Aconcagua and make history for Indigenous women
• AFARBolivia’s History-Making Indigenous Climbers, in Photos
• UNESCOFrom the Pollera to Aconcagua: The Cholitas Escaladoras Brought Their Story to UNESCO

હકીકત-ચકાસણી નોંધ: ઘણી વાતો પર સ્રોતોમાં મતભેદ છે. Alpinist કહે છે કે ગોન્ઝાલેસ અને કિસ્પે શિખરે પહોંચી જ્યારે ત્રણ પાછી ફરી; AFAR અને બીજાં માધ્યમો કહે છે કે પાંચેય શિખરે પહોંચી. શિખરે પહોંચવાની તારીખ 23 જાન્યુઆરી (AFAR) કે 24 જાન્યુઆરી (Alpinist) જણાવાઈ છે. જૂથનું કદ આશરે એક ડઝન કે અગિયાર જણાવાયું છે, અને શરૂઆત 2014 કે 2015. Alpinist કહે છે કે સ્પેનના ફિલ્મકારોએ ગાઇડવાળા ચઢાણનો ખર્ચ ઉપાડ્યો; બીજા અહેવાલો બોલિવિયાના એક મંત્રાલયને શ્રેય આપે છે. પ્રવાસની વિગતો (પવન, કોકાનાં પાંદડાંની ભેટ, ફૂટબૉલ) Alpinistની ગોન્ઝાલેસ સાથેની મુલાકાતમાંથી છે. યુનેસ્કો લિતા ગોન્ઝાલેસને સ્થાપક ગણાવે છે; તેઓ અને આના લિયા ગોન્ઝાલેસ એક જ વ્યક્તિ છે કે નહીં તેની અમે પુષ્ટિ કરી નથી. “અમારો મત” વાળી લીટીઓ અમારું પોતાનું અર્થઘટન છે. બાકીનું બધું ઉપરના સ્રોતોમાંથી છે.