પવન સાથે વાત કરતો ફોન

વાર્તા

ઓત્સુચી જાપાનના ઉત્તર-પૂર્વ કિનારે માછીમારોનું એક નાનું શહેર છે, ટોક્યોથી આશરે 500 કિમી દૂર. ખાડીની ઉપર એક ટેકરી પર ઇતારુ સાસાકી નામના એક માણસ મોટા બગીચાની સંભાળ રાખે છે. બગીચા ડિઝાઇન કરવા એ જ તેમનું કામ છે.

2010માં તેમના પિતરાઈ ભાઈનું કૅન્સરથી અવસાન થયું. સાસાકી જાણે ત્યાં જ અટકી ગયા. તેમને તેમની વાતો યાદ આવતી, અને હજી કેટલીક વાતો કહેવાની બાકી હતી.

એટલે તેમણે થોડું વિચિત્ર કામ કર્યું. તેમણે પોતાના બગીચામાં એક જૂનું સફેદ ફોન બૂથ મૂક્યું. અંદર ફેરવવાના ડાયલવાળો એક કાળો ફોન મૂક્યો. તે કશા સાથે જોડાયેલો ન હતો.

તેમણે કહ્યું કે તેમના શબ્દો સામાન્ય ફોન લાઇનથી જઈ શકતા ન હતા, એટલે તેઓ ઇચ્છતા હતા કે તે “પવન સાથે પહોંચે.”ઇતારુ સાસાકી, જાપાનના NHKને

તેમણે તેનું નામ રાખ્યું કાઝે નો દેનવા: પવનનો ફોન. થોડા મહિના સુધી બસ સાસાકી હતા, બૂથ હતું, અને દરિયો હતો.

પછી મોજું આવ્યું

11 માર્ચ 2011ના રોજ જાપાનમાં એક બહુ મોટો ભૂકંપ આવ્યો, અને પછી સુનામી. ઓત્સુચી લગભગ ભૂંસાઈ ગયું. શહેરના દર દસમાંથી આશરે એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું અથવા તે ગુમ થઈ.

હજારો પરિવારોએ કોઈ ચેતવણી વિના પોતાના કોઈ સ્વજનને ગુમાવ્યા. ઘણાને ક્યારેય મૃતદેહ મળ્યો નહીં. ઘણા ક્યારેય અલવિદા કહી શક્યા નહીં.

સાસાકી આ લાગણી જાણતા હતા. તેમણે ફોન વાપરવા ઇચ્છતી દરેક વ્યક્તિ માટે પોતાનો બગીચો ખોલી દીધો. તેમણે તેની પાસે એક નોટબુક મૂકી, જેથી લોકો બોલવાની સાથે લખી પણ શકે.

ક્યાંય ન જતા કૉલ

લોકો આવવા લાગ્યા. પહેલાં ઓત્સુચીમાંથી, પછી આખા જાપાનમાંથી. કેટલાક કલાકો સુધી ગાડી ચલાવીને આવ્યા. તેઓ અંદર જતા, બારણું બંધ કરતા, અને મોઢે યાદ હોય તે નંબર ફેરવતા.

તેમાંના એક હતા કાઝુયોશી સાસાકી, એક સ્થાનિક કાઉન્સિલર. તેમનાં પત્ની મિવાકો સુનામીમાં માર્યાં ગયાં હતાં. રૉઇટર્સના પત્રકારો ત્યાં ગયા ત્યારે તેમણે પત્નીનો જૂનો મોબાઇલ નંબર જોડ્યો.

તેમણે કોઈ ભાષણ ન આપ્યું. તેમણે રોજબરોજના સમાચાર કહ્યા. આખરે તેઓ કામચલાઉ ઘરમાંથી બહાર આવ્યા હતા. તેમનો સૌથી નાનો દીકરો નવું ઘર બનાવી રહ્યો હતો, જ્યાં તેઓ પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથે રહી શકશે.

ફોન મૂકતાં પહેલાં તેમણે કહ્યું કે આરોગ્ય તપાસમાં તેમનું વજન ઘટેલું આવ્યું છે. પછી તેમણે વચન આપ્યું કે તેઓ પોતાનું ધ્યાન રાખશે.

• 0તાર જે ફોનને જોડે છે
• 10માં 1ઓત્સુચીના લોકો, જે 2011માં ગુમાવાયા
• 30k+લોકો અહીં આવી ચૂક્યા છે

દુનિયાભરમાં પહોંચેલું એક બૂથ

2017 સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 25,000 લોકો અહીં આવી ચૂક્યા હતા. પછીની ગણતરીમાં આ આંકડો 30,000થી વધુ જણાવાયો. નોટબુકો એક પછી એક ભરાતી ગઈ.

જાપાનના પ્રસારક NHKએ બૂથની અંદર લોકોનું ફિલ્માંકન કર્યું. 2016માં અમેરિકન રેડિયો શો This American Lifeએ આ વાર્તા કહી. 2020માં તેના પર એક ફીચર ફિલ્મ, Voices in the Wind, બની.

આજે બીજા દેશોમાં પણ લોકોએ પોતાના પવનવાળા ફોન બનાવ્યા છે. એક માણસની દુઃખ સહન કરવાની અંગત રીત બધે અજાણ્યા લોકો માટે ભેટ બની ગઈ.

ક્યારે શું થયું

1. 2010સાસાકીના પિતરાઈનું અવસાન. વર્ષના અંતે તેઓ બૂથ મૂકે છે.
2. 2011ઓત્સુચીમાં સુનામી આવે છે. તેઓ બગીચો બધા માટે ખોલી દે છે.
3. 2016This American Life આ વાર્તા વિદેશ સુધી પહોંચાડે છે.
4. 2017ઓછામાં ઓછા 25,000 મુલાકાતીઓ. સાસાકી ફોન વિશે પુસ્તક પ્રકાશિત કરે છે.
5. 2020ફિલ્મ Voices in the Wind રિલીઝ થાય છે.
6. હવે30,000થી વધુ મુલાકાતીઓ, અને બીજા દેશોમાં પણ પવનવાળા ફોન.

આ વાર્તા ખાસ કેમ છે

આ વાર્તામાં કોઈને પોતાનું સ્વજન પાછું મળ્યું નથી. કંઈ સુધર્યું નથી. એ જ તેને અનોખી બનાવે છે.

આપણે શું શીખી શકીએ

સ્રોત (અંગ્રેજીમાં)

• Reuters, via The Sun (Malaysia)Japan's tsunami survivors call lost loves on the phone of the wind
• Honolulu Star-Advertiser, 2017“Wind phone” links living with dead
• This American Life, Episode 597 (2016)Act One: Really Long Distance
• Unseen JapanWind phone in Iwate

હકીકત-ચકાસણી નોંધ: મુલાકાતીઓની ગણતરી વર્ષ પ્રમાણે જુદી છે: 2017 સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 25,000, અને પછીના અહેવાલોમાં 30,000થી વધુ. “અમારો મત” વાળી લીટીઓ અમારું પોતાનું અર્થઘટન છે. બાકીનું બધું ઉપરના સ્રોતોમાંથી છે.