પોતાની વીજળી જાતે વેચતાં ગામો

વાર્તા

ઇન્ડોનેશિયાના મોટા ભાગમાં રાતનો અર્થ અંધારું છે. 2012માં દર ત્રણમાંથી એકથી વધુ લોકોને ગ્રિડની વીજળી મળતી ન હતી. ઘણા લોકો દૂરનાં ગામોમાં રહેતા, કોઈ પણ વીજ લાઇનથી ઘણે દૂર.

ત્રી મુમ્પુની IBEKA નામની એક સંસ્થા ચલાવે છે. તેમના પતિ, ઇસ્કંદર કુંતોઅદજી નામના એન્જિનિયરે, તે 1992માં શરૂ કરી હતી. આ સંસ્થા ઝરણાં પર નાનાં વીજમથકો બનાવે છે. પાણી એક ટર્બાઇન ફેરવે છે, અને ટર્બાઇન વીજળી બનાવે છે.

એક વીજમથક, જેનું માલિક ગામ છે

અગાઉના ઘણા પ્રોજેક્ટ નિષ્ફળ ગયા હતા. જર્મનીની એક સહાય સંસ્થાને 1,000થી વધુ એવાં નાનાં જળવિદ્યુત મથકો મળ્યાં જે લોકોએ છોડી દીધાં હતાં. તેમને ચાલુ રાખનાર કોઈ ન હતું.

IBEKA જુદી રીતે કામ કરે છે. તે પહેલાં ગામ સાથે વાત કરે છે. ગામલોકો વીજમથક બાંધવામાં મદદ કરે છે અને તેને ચલાવતાં શીખે છે. ગામની એક સહકારી મંડળી તેની માલિક હોય છે. IBEKA મદદ માટે આશરે 18 મહિના ત્યાં રહે છે.

મુમ્પુની કહે છે કે દરેક વીજમથકની સંભાળ માટે એક સામુદાયિક જૂથ જરૂરી છે.

સરકારને વીજળી વેચવી

પછી એક મોટો વિચાર આવ્યો. ગામનું વીજમથક રાષ્ટ્રીય ગ્રિડને પણ વીજળી આપી શકે. ગામલોકો સરકારી વીજ કંપની, જેને PLN કહે છે, તેને વીજળી વેચી શકે. પણ PLN માટે તે ખરીદવી ફરજિયાત ન હતી.

IBEKAએ દસ વર્ષ સુધી જોર લગાવ્યું. એ પ્રયાસથી કાયદો બદલવામાં મદદ મળી. હવે PLNએ નાનાં જળવિદ્યુત મથકોની વીજળી ખરીદવી જ પડે છે.

2005માં ચિંતા મેકાર ગામે આશરે 1,80,000 ડૉલરના ખર્ચે એક વીજમથક શરૂ કર્યું. તે 120 કિલોવૉટ વીજળી બનાવે છે. ગામનું એક સાહસ આ વીજળી PLNને વેચે છે. પૈસા ગામમાં જ રહે છે.

સૌથી પહેલાં હું બરફ માટે એક ફ્રિજ અને મારાં બાળકો માટે એક ટીવી ખરીદીશ.દાઉદ કપાદિંગ મલાહિના, દાદા, સુમ્બા ટાપુ, Asia Callingને, 2011

• 1,000+છોડી દેવાયેલાં વીજમથકો, જે જર્મન સહાય સંસ્થાને મળ્યાં
• 10 વર્ષએક કાયદો બદલાવવાના પ્રયાસમાં
• 54,000લોકોને લાભ, 2012 સુધીમાં

સુમ્બામાં અજવાળું

2011માં સુમ્બા ટાપુના ઉમ્બુરુન્દીમાં એક વીજમથક બની રહ્યું હતું. ત્યાં સુધીનો રસ્તો ખાડાખૈયાવાળો છે. સૌથી નજીકનું શહેર ચાર કલાકથી પણ વધુ દૂર છે.

દાઉદ કપાદિંગ મલાહિના પાસે ફક્ત ઘરે બનાવેલો તેલનો દીવો હતો. તેમણે કહ્યું કે તેના અજવાળામાં તેમનાં બાળકો વાંચી શકતાં નથી. વીજળીથી બાળકો ભણી શકશે, અને સ્ત્રીઓ રાત્રે વણાટ કરી શકશે.

દરેક વીજમથક ટકતું નથી

એક ગામમાં એક કંપનીએ નદીના ઉપરવાસની જમીન ખરીદી લીધી. તેણે ત્યાં ગોલ્ફનું મેદાન બનાવ્યું. ટર્બાઇન સુધી ઓછું પાણી પહોંચવા લાગ્યું, અને તે બંધ થઈ ગયું. મુમ્પુની સ્વીકારે છે કે તેમનાં કેટલાંક વીજમથકો હવે કામ કરતાં નથી.

છતાં 2012 સુધીમાં IBEKAએ ગ્રિડથી અલગ 57 વીજમથકો અને ગ્રિડ સાથે જોડાયેલાં ચાર વીજમથકો બનાવ્યાં હતાં. તે જ વર્ષે બ્રિટનની સંસ્થા ઍશડેને આ જૂથને પુરસ્કાર આપ્યો.

ક્યારે શું થયું

1. 1992ઇન્ડોનેશિયામાં IBEKAની સ્થાપના.
2. 2005ચિંતા મેકારમાં વીજમથક શરૂ, જે PLNને વીજળી વેચે છે.
3. 2011સુમ્બામાં એક વીજમથક બની રહ્યું છે.
4. 2012IBEKAને ઍશડેન પુરસ્કાર મળે છે.

આ વાર્તા ખાસ કેમ છે

સ્વચ્છ ઊર્જાના ઘણા પ્રોજેક્ટ બનાવીને છોડી દેવાય છે. આ વાર્તા એ વિશે છે કે રિબન કપાયા પછી વીજમથકનું માલિક કોણ છે. અહીં ગામલોકોને ફક્ત અજવાળું ન મળ્યું. તેમને એક નાનો ધંધો મળ્યો અને તે ચલાવવામાં પોતાનો મત આપવાનો હક મળ્યો.

આ ધીમા કામની વાર્તા પણ છે. IBEKAએ એક નિયમ બદલાવવા દસ વર્ષ જોર લગાવ્યું. અને તે પ્રામાણિક છે: કેટલાંક વીજમથકો નિષ્ફળ ગયાં.

આપણે શું શીખી શકીએ

સ્રોત (અંગ્રેજીમાં)

• Ashden AwardsIBEKA: Community-owned micro hydro
• Inter Press ServiceMicro Hydels Power Indonesia's Green Energy Plans
• Asia CallingMicro-hydro Bringing Electricity to Millions of Remote Indonesians

હકીકત-ચકાસણી નોંધ: કદ વિશે સ્રોતોમાં મતભેદ છે. ઍશડેન અને IPS (બંને 2012) 61 વીજમથકો અને આશરે 54,000 લોકો જણાવે છે. Asia Calling (2011) આશરે 50 ટર્બાઇન અને પાંચ લાખ લોકો જણાવે છે, એટલે તે આંકડો લીધો નથી. ઍશડેન અને IPS 54,000 પર સહમત છે. ગ્રિડની વીજળી વિનાના લોકોનો હિસ્સો એક તૃતીયાંશથી વધુ (ઍશડેન), 35 ટકા (IPS) અને લગભગ 40 ટકા (Asia Calling) જણાવાયો છે. ઍશડેન ઇસ્કંદર કુંતોઅદજીને 1992માં IBEKAના સ્થાપક અને મુમ્પુનીને કાર્યકારી નિયામક ગણાવે છે; કેટલીક બીજી પ્રોફાઇલ 1993 જણાવે છે અથવા તેમને સહ-સ્થાપક કહે છે, એટલે વાર્તામાં બંનેનાં નામ છે. ચિંતા મેકારની માસિક આવક (આશરે 600 યુરો, Asia Callingમાંથી) લીધી નથી, કારણ કે ઍશડેન પ્રતિ કિલોવૉટ-કલાક ભાવ આપે છે. 2011ના અહેવાલ વખતે ઉમ્બુરુન્દીનું વીજમથક હજી બની રહ્યું હતું. બધા આંકડા 2011 અને 2012ના છે, અને વીજમથકોની હાલની સ્થિતિ ચકાસાઈ નથી. મુમ્પુની વિશેનાં Ashokaનાં પાનાં ખૂલી શક્યાં નહીં. “અમારો મત” વાળી લીટીઓ અમારું પોતાનું અર્થઘટન છે. બાકીનું બધું ઉપરના સ્રોતોમાંથી છે.